W roku 2025 obserwuje się ponowny wzrost liczby przypadków COVID-19 w Polsce i wielu krajach Europy. Zjawisko to jest związane z pojawieniem się dwóch subwariantów linii Omikron – Stratus (XFG/XFG.3) oraz Nimbus (NB.1.8.1) – charakteryzujących się zwiększoną transmisyjnością i zdolnością częściowego unikania odpowiedzi immunologicznej. Zgodnie z analizami ekspertów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH oraz rekomendacjami WHO, jesień 2025 roku jest okresem istotnego wzrostu krążenia wirusa, co wymaga ponownego zwrócenia uwagi na objawy, zasady diagnostyki oraz aktualny model szczepień.

Wzrost zachorowań i znaczenie monitorowania danych epidemiologicznych

Od początku roku do połowy października 2025 odnotowano w Polsce większą liczbę zakażeń niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Dane publikowane w raportach NIZP-PZH i Ministerstwa Zdrowia potwierdzają stopniowy, ale systematyczny wzrost liczby przypadków SARS-CoV-2, głównie wśród osób z grup podwyższonego ryzyka. Wzrost ten jest zgodny z trendami globalnymi obserwowanymi w systemach nadzoru prowadzonych przez ECDC i WHO.

Charakterystyka nowych wariantów: Stratus i Nimbus

Obydwa dominujące warianty wykazują odmienny profil kliniczny, co ma znaczenie dla rozpoznania oraz postępowania z pacjentem.

• Wariant Stratus często rozpoczyna się objawami ze strony górnych dróg oddechowych, takimi jak chrypka, drapanie w gardle czy zmęczenie. Jest to wariant rekombinacyjny, w którym obserwuje się zwiększoną zdolność unikania odporności oraz szybkie szerzenie się w populacji.

• Wariant Nimbus związany jest częściej z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, takimi jak nudności i biegunka, a jego cechą charakterystyczną jest bardzo silny ból gardła. Z badań wynika, że wariant ten charakteryzuje się zwiększonym powinowactwem do receptora ACE2, co może tłumaczyć jego wyższą zakaźność.

Oba warianty są zgodnie z klasyfikacją WHO określane jako Variant Under Monitoring, co oznacza konieczność prowadzenia ich ścisłej obserwacji ze względu na potencjalny wpływ na rozwój pandemii.

Obraz kliniczny COVID-19 i różnicowanie zakażeń

W 2025 roku objawy COVID-19 pozostają zróżnicowane i mogą przypominać przebieg infekcji wirusów sezonowych. Najczęściej zgłaszane symptomy to: ból głowy, kaszel, katar, osłabienie, a także dolegliwości typowe dla nowych wariantów, jak ból gardła, chrypka czy objawy jelitowe. Z tego powodu niezwykle ważne jest różnicowanie COVID-19 z grypą, RSV i innymi infekcjami górnych dróg oddechowych.

Zasady diagnozowania COVID-19 – testy w 2025 roku

W najnowszych rekomendacjach klinicznych podkreśla się konieczność zróżnicowanego podejścia diagnostycznego:

• testy antygenowe są szczególnie przydatne w pierwszych czterech dniach objawów; szeroko stosowane są zestawy COMBO, wykrywające jednocześnie antygeny SARS-CoV-2, grypy oraz RSV,

• PCR pozostaje złotym standardem potwierdzania zakażenia; materiał wirusowy może być wykrywalny długo po ustąpieniu objawów, co nie zawsze świadczy o zakaźności,

• testy serologiczne mają zastosowanie głównie u pacjentów z zaburzeniami odporności, gdy konieczna jest ocena odpowiedzi immunologicznej.

Nowa klasyfikacja przebiegu COVID-19

Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych wprowadziło nowy podział kliniczny choroby, wyróżniając cztery stadia: od łagodnego bezobjawowego przebiegu, przez postać umiarkowaną z ryzykiem zapalenia płuc, po ciężką i krytyczną postać z ARDS i możliwością niewydolności wielonarządowej. Zmiana klasyfikacji ma na celu usprawnienie decyzji terapeutycznych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi.

Zalecenia na jesień 2025

Eksperci rekomendują kontynuowanie działań ograniczających transmisję wirusa, takich jak:

• izolacja domowa w czasie trwania objawów,

• ograniczanie kontaktu z osobami chorymi,

• stosowanie maseczek w przestrzeniach zamkniętych przez osoby zakażone,

• regularna higiena rąk i zasady ochrony dróg oddechowych.

Wskazane jest także wykonywanie testów antygenowych, szczególnie w celu różnicowania wirusów sezonowych, oraz konsultacje lekarskie – także teleporady, które pozostają ważnym narzędziem opieki zdrowotnej.

Szczepienia przeciw COVID-19 – zasady w sezonie 2025/2026

Aktualne szczepienia opierają się na preparacie dostosowanym do podwariantu LP.8.1 Omikron. Preparaty są dostępne bezpłatnie w PODZ oraz wybranych aptekach. E-skierowania generowane są automatycznie, a w wyjątkowych przypadkach mogą być wystawione przez personel medyczny. Obowiązuje uproszczony schemat:

• osoby ≥12 lat – jedna dawka raz w roku,

• osoby z ciężkimi zaburzeniami odporności – dawki co 6 miesięcy,

• dzieci 6 miesięcy – 11 lat – dawki zgodne z wytycznymi klinicznymi (2- lub 3-dawkowe schematy),

• dopuszcza się jednoczesne szczepienie przeciw grypie, pneumokokom i innym chorobom sezonowym.

Zastosowane pogrubione słowa (30):

COVID-19, SARS-CoV-2, Omikron, Stratus, Nimbus, zakaźność, wariant, ACE2, objawy, infekcja, transmisja, odporność, diagnostyka, testy antygenowe, PCR, COMBO, wirus, epidemiologia, WHO, ARDS, teleporada, szczepienia, immunologia, grypa, RSV, izolacja, maska, higiena, podwariant, genom

Źródła 

• Główny Inspektorat Sanitarny – „Jesień bez infekcji”

• Menedżer Zdrowia (Termedia) – raporty o COVID-19

• Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych – Wytyczne 2025

• Polska Agencja Prasowa – raporty o zachorowaniach

• NIZP-PZH – raporty o chorobach zakaźnych

• WHO – klasyfikacja wariantów

• Szczepienia.info

• Ezdrowie.gov.pl